gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

kalendermomentles-tipspo/vo
  • Een moment dat ieder jaar terugkomt
  • Carnaval: wie ben je eigenlijk echt?
  • Reflectie: hoe sta je hier zelf in als leraar?

Carnaval: time to party! En een moment om bewust te kijken of het feest voor iedereen leuk en respectvol verloopt. Dit artikel geeft je tips om Carnaval veilig te vieren op school met aandacht voor (seksuele) diversititeit.  

Feest voor iedereen

Carnaval is een feest van vrolijkheid. Geen tijd voor moeilijke verhalen, maar wel voor respect. Want carnaval kan voor sommige leerlingen lastig zijn. Waar kun je op letten als het gaat om seksuele diversiteit? En hoe zorg je ervoor dat voor iedereen het feest veilig voelt?

Sta stil bij het verkleden

Stel de vraag of elk kostuum oké is. Wat kan en mag binnen de regels van school? Praat met elkaar over ‘verkleden’ en realiseer je dat voor genderleerlingen er een ingewikkeld randje zit aan ‘verkleden’. Sommige meisjes zouden zich liefst veel mannelijker kleden dan gebruikelijk is en sommige jongens zouden eigenlijk graag wat minder stoer gekleed willen gaan.

Het verkleden met carnaval kun je als leerkracht/docent aangrijpen om het met de leerlingen eens te hebben over de betekenis van kleding. Hoewel kleren maar kleren zijn en niet je echte ‘zelf’ veranderen, zijn ze voor veel mensen heel belangrijk. Hoe ervaren je leerlingen dat?

Ben je vóór, tijdens en na carnaval een andere ‘ik’? Word je met een bril op slimmer? Maakt die blonde pruik dat je minder goed kan nadenken? Wat maakt dat je je sterker voelt in een Batman-pak?

Bespreek ook het sociale element van kleding: ‘Wat vinden we normaal’? Vonden we dat vroeger ook en hoe is dat nu elders? Hoe ga je om met wat sommige mensen gepast vinden? Hoe fijn is het als je kunt dragen waar je jezelf prettig in voelt! Je kunt het gesprek ook uitbreiden naar thema’s als trans of drag. Drag is een onderwerp dat heel mooi past bij carnaval, want dragqueens en dragkings zijn dol op verkleedpartijen.

Wees alert op pesten

Wees in de aanloop en tijdens het carnavalsfeest alert op pesten en vervelende opmerkingen. Worden er onprettige opmerkingen gemaakt? Spreek diegene even persoonlijk aan. Er op terugkomen in de klas is vaak lastig, want op veel scholen gaan de leerlingen direct na het carnavalsfeest naar huis en op vakantie. Misschien kun je er later – op een heel ander moment – mee aan de slag.

Lachen is leuk, elkaar uitlachten om een kostuum niet.

Kan Prins Carnaval een meisje zijn?

Heeft de school een eigen Prins Carnaval? Mag dat ook een meisje zijn? Het Jeugdjournaal was op een school waar jongens en meiden hier lootjes voor trekken. Voor kleuters is er het Vlaamse boekje Lou viert carnaval uitgekomen, waarin diversiteit het uitgangspunt vormt. Hierbij is gratis lesmateriaal te downloaden.

Muziek & diversiteit

Als je lesgeeft in het vo/mbo kun je misschien de carnavalshit van Els de Schepper gebruiken: Kom uit de Kast! De Belgische zingt dat je geen toneelstukje moet spelen, maar moet laten zien wie je werkelijk bent. Voor de basisschool is ‘Prinsesje & Superman’ van K3 een leuk lied over seksuele diversiteit om te draaien in de klas met carnaval en met de kinderen te praten over de tekst.

Waarom mag een jongen nooit prinsesje; Waarom mag een meisje nooit superman zijn? Elke vogel bouwt z’n eigen nestje. Hier bij ons mag iedereen zijn wie ze zijn. (Songtekst ‘Prinsesje en superman’, K3)

Praten over grensoverschrijdend gedrag

Een veilig gevoel tijdens carnaval gaat over méér dan bovenstaande. Houd ook (seksueel) grensoverschrijdend gedrag in de gaten en grijp direct in. Geef ook je leerlingen voorlichting over het aangeven van grenzen, zeker tijdens het feesten. Rutgers wil jongeren meegeven dat ze ook elkaar in de gaten houden. Als ze iets zien gebeuren waarvan ze zich afvragen of beide partijen dit wel echt zo willen, vraag dan even: Ben je oké? Deze campagne wordt ondersteund door een heuse carnavalskraker die je op school kunt draaien en er op kunt terugkomen in de les.


Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.