• Is aandacht voor gender- en seksuele diversiteit op school verplicht?

    Ja. Scholen in het basis- en voortgezet onderwijs zijn verplicht aandacht te besteden aan seksuele diversiteit. Deze verplichting is opgenomen in de kerndoelen. Scholen zijn vrij in hoe ze aan de kerndoelen tegemoet komen.

    Daarnaast hebben scholen in het basis- en voortgezet onderwijs een wettelijke burgerschapsopdracht gericht op het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van onze democratische rechtsstaat. In de wet staat expliciet genoemd: het bijbrengen van kennis over en respect voor verschillen in o.a. geslacht en seksuele gerichtheid. Hoe je vormgeeft aan het burgerschapsonderwijs is aan de school zelf.

    De beroepsopleidingen kennen geen wettelijke verplichting aandacht te geven aan gender- en seksuele diversiteit. Wel betreffen de kwalificatie-doelen voor loopbaan en burgerschap in het mbo o.a acceptatie van diversiteit waaronder ook seksuele- en genderdiversiteit.

    Meer informatie

    Meer over deze verplichting lees je in het artikel: Wat is verplicht?

  • Hoe ga je om met grote verschillen tussen leerlingen bij het bespreekbaar maken van seksualiteit en seksuele diversiteit?*

    Omgaan met grote verschillen in religieuze en culturele achtergrond van leerlingen maken een les of gesprek over bijvoorbeeld homoseksualiteit in de klas erg lastig. Voor scholen met een grote diversiteit aan leerlingen, lijkt lesgeven over seksualiteit (waaronder ook gender- en seksuele diversiteit) haast onmogelijk en zelfs onveilig. School & Veiligheid adviseert in dat geval het volgende:

    • Ga het onderwerp niet uit de weg.
      Ondanks dat het een haast onmogelijke opgave lijkt, is het goed om het onderwerp niet uit de weg te gaan. Om leerlingen te leren bewust, respectvol en verantwoordelijk om te gaan met seksualiteit en gender is het juist van belang hier aandacht aan te geven. Bovendien zijn scholen hiertoe verplicht.
    • Houd rekening met verschillen.
      Het is goed rekening te houden met jullie leerling-populatie en de mogelijk grote verschillen tussen leerlingen. Daarmee heb je oog voor de veiligheid van alle leerlingen.
    • Houd de aandacht  voor het onderwerp klein.
      Grijp situaties en gesprekjes die zich voordoen in de klas aan om er over te praten. Daarbij is het belangrijk om positief gedrag te bekrachtigen.
    • Volg scholing in het omgaan met lastige situaties in de klas.
      Om op een professionele manier een gesprek in de klas te voeren waar spanningen kunnen ontstaan tussen groepen leerlingen heeft de docent vertrouwen en het juiste ‘gereedschap’ nodig. School & Veiligheid biedt een (gratis) training Dialoog onder Druk aan in het omgaan met beladen gespreksonderwerpen. Aan de hand van een gespreksmodel leer je hoe je een veilig gesprek creëert. Je oefent gesprekken met een acteur waarbij je disrespectvol taalgebruik leert begrenzen en leert hoe je een leerling uitnodigt om op een positieve manier te verwoorden hoe die ergens over denkt.
      Daarnaast kunnen docenten de gratis E-learning Gezonde relaties  & seksualiteit voor leraren volgen om vaardigheden en inzichten aan te leren en verfijnen in het lesgeven over relaties en seksualiteit.
      De website Gendi.nl biedt docenten praktische Gendi-tips om op een veilige manier ruimte te geven aan het onderwerp in de klas.
    • Zorg voor een heldere schoolvisie.
      Welk ontwikkeling willen jullie dat leerlingen doormaken om het gebied van relaties, seksualiteit en gender? Met een visie zorg je dat hierop beleid wordt ontwikkeld, waarbij gewerkt wordt aan randvoorwaarden zoals gedragsregels en afspraken. School & Veiligheid heeft een Spel Gedragen gedrag ontwikkeld om hier met je team of samen met je leerlingen aan te werken. Ook de tool Struisvogelsessie kan jullie helpen om tot een gezamenlijke visie op het thema te komen. 

    Meer informatie

    *Deze vraag werd gesteld aan het Adviespunt van Stichting School & Veiligheid door een vmbo-school met ongeveer 550 leerlingen.

  • Waar vind ik pasklaar materiaal voor een les over gender- en seksuele diversiteit?

    Gendi.nl

    De website Gendi is een verzamelplaats voor lesmaterialen over gender- sekse- en seksuele diversiteit. Je vindt hier kant en klare lesmaterialen die je kunt inzetten voor een les of voorlichting over het onderwerp. Er zijn lesmaterialen voor het primair onderwijs, voortgezet onderwijs of het mbo. Gebruik daarvoor de filterfunctie.

    Divers aanbod

    De materialen zijn afkomstig van diverse organisaties en ontwikkelaars van lesmaterialen. Gendi plaats ze met een korte beschrijving op de website. Wij hanteren geen kwaliteitscriterium maar ontsluiten een gevarieerd aanbod aan materiaal.

    Inspiratie voor in de klas

    Naast lesmaterialen biedt Gendi inspiratie die bestaat uit tips en tools waarmee je zelf een les, of gesprek over het onderwerp kunt starten met leerlingen. Of om je zelf te bekwamen in het vertrouwend en vakkundig lesgeven over lastige en spannende onderwerpen.

     

    Gendi is een initiatief van Stichting School & veiligheid. School & Veiligheid ondersteunt en stimuleert scholen in het bevorderen van de sociale veiligheid in het onderwijs. Dit doen wij met steun van het ministerie van OCW.

  • Als ik diversiteit wil laten zien bij de vakken Aardrijkskunde, Economie of Geschiedenis bijvoorbeeld, zijn daar dan materialen voor?

    Ja, op Gendi geven lestips om het thema gender- en seksuele diversiteit aan te stippen in je vaklessen.

    Aandacht voor gender- en seksuele diversiteit hoeft niet altijd een groot te zijn. Alleen al het (respectvol) benoemen van lhbti+ is belangrijk. Dat kan bij alle vakken! Zo maak je het onderwerp zichtbaar en bespreekbaar in jullie school.

    Burgerschapslessen

    Het Expertisepunt Burgerschap biedt een overzicht aan lesmaterialen om invulling te geven aan jullie burgerschapsopdracht. Het aanbod bevat ook lessen over het thema gender- en seksuele diversiteit.

  • Waar vind ik een gastles?

    Op de website Gendi vind je alle aanbieders van gastlessen op een rijtje.

    Diverse organisatie bieden gastlessen aan waarbij voorlichters in de klas komen om te vertellen over gender- en seksuele diversiteit.

    In het artikel leggen we ook uit waarom een gastles effectief is en krijg je tips om te zorgen dat een les veilig verloopt.

  • Mag een leerling weigeren mee te doen met een les over seksuele diversiteit?

    Leerplichtige leerlingen dienen naar school te komen, daar zijn hun ouders/verzorgers verantwoordelijk voor. Een kind zomaar thuishouden vanwege een les of viering over gender- en seksuele diversiteit op school is dus niet toegestaan. Er is echter geen wettelijke basis om kinderen te verplichten een specifieke les te volgen. De school maakt hier schoolbeleid over en idealiter komen de school en ouders samen tot een oplossing voor het dilemma dat is ontstaan.

    Het Adviespunt van School & Veiligheid adviseert scholen om de betreffende ouders/verzorgers uit te nodigen voor een gesprek. Bespreek met elkaar wat de reden van gewenste vrijstelling is. Neem de tijd en wees sensitief en open naar de ouder(s). Geef ze het gevoel dat ze gehoord worden en erken hun zorgen. Voer dit gesprek bij voorkeur met z’n tweeën.

    Als directeur deel je het schoolbeleid en bijvoorbeeld de visie op burgerschap en diversiteit. Leg uit wat erin verplicht is en hoe jullie er als school invulling aan geven. Benadruk het belang van de kernwaarden van jullie school en geef daarbij uitleg. Vertel bijvoorbeeld wat een inclusieve school inhoudt, respectvol omgaan met verschillen en zoeken naar verbinding. Als leerkracht vertel je over de inhoud van de les en wat er concreet wordt gedaan in de klas.

    Meer over communicatie met ouders lees je in het artikel Samen met ouders werken aan seksuele integriteit op de website van School & Veiligheid.

  • Is het toegestaan personeel te weigeren of ontslaan omdat ze homoseksueel zijn?

    Nee. Het is niet toegestaan leerkrachten te ontslaan op basis van seksuele voorleur. Sinds 1 juli 2015 mogen scholen niet langer leraren weigeren of ontslaan omdat zij lesbisch, homoseksueel of biseksueel zijn. Seksuele voorkeur is daarmee uitgesloten van de functie-eisen die organisaties met een godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag aan hun personeel mogen stellen.

Heb je ook een vraag over sociale veiligheid in het onderwijs? Stel hem dan aan het Adviespunt van Stichting School & Veiligheid. Op schooldagen bereikbaar voor onderwijsprofessionals.

Ga naar het Adviespunt van School & Veiligheid

voor advies over lhbti+ en sociale veiligheid op school