gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

Het liefst zou ik willen dat kinderen zich al vroeg op de basisschool hardop denkend kunnen afvragen wie ze lief en leuk vinden. Jongens of meisjes? En na twee jaar misschien zeggen: ik weet het eigenlijk niet zeker. Hardop mogen twijfelen, dat is het allerfijnste. Dan kun je zijn wie je bent. Het is aan ons om kinderen te laten zien hoe mooi en divers de liefde kan zijn. Boeken kunnen daarbij helpen. Via mooie verhalen waarin seksuele diversiteit een rol speelt, zonder nadruk. In deze blog deel ik mijn ervaringen in het voorlezen van regenboogverhalen aan jonge kinderen en vertel ik over mijn boek ALLEMAAL MEE.

De boeken waren een eye-opener voor leerlingen én voor mij

Ruim tien jaar geleden kregen alle basisscholen in Nijmegen een boekenpakket cadeau met boeken over seksuele diversiteit. Ook de school waar ik werkte. Het doel was om meer aandacht aan het thema te besteden op de basisschool. Op mijn school zaten veel kinderen uit twee-moedergezinnen, maar we hadden geen boeken waarin dit onderwerp aan de orde kwam. We dachten er niet bij na en wisten nauwelijks dat ze bestonden. Het boekenpakket was een eyeopener! Ineens waren er boeken waardoor kinderen zagen dat er meer is dan hetero. Het verbaasde ook mij dat ik niet eerder inzag dat iedereen het verdient zichzelf te herkennen in boeken en ook de ander daarin te zien. Wat had ik dit graag eerder geweten!

Regenboogboeken bieden herkenning en bevestiging

Eén op de tien kinderen is niet-hetero, dat zijn er drie per klas. Ook zij willen het liefst ‘gewoon’ zijn. Voor hen is het eenvoudig om te zijn wie ze zijn, wanneer hier al vroeg aandacht en respect voor is. Stap voor stap kunnen ze dan, met steun van anderen, zichzelf ontdekken en zich laten zien in de buitenwereld. Wanneer er op school en thuis geen ruimte en plaats is voor seksuele diversiteit, houden kinderen het liever voor zich, wanneer zij zich niet-hetero voelen. Regenboogboeken bieden hen herkenning en bevestiging.

Ik miste verhalen over gezinnen met twee vaders/twee moeders

Mijn belangstelling voor regenboogboeken groeide. Tussen alles wat uitkwam, miste ik korte verhalen over een gezin met twee vaders of twee moeders waarin kinderen konden zien dat er verschillende gezinsvormen zijn en kinderen uit een gezin met twee moeders (of twee vaders) zich konden herkennen. Ik zocht naar mogelijkheden om het zelf te schrijven. En dat is gelukt!

ALLEMAAL MEE

Samen met Marja die tegenover mij woont schreef ik een boek over de fantasierijke tweeling Roos en Jesse, hun pittige zusje Mijke en hond Vlekkie. Het boek ALLEMAAL MEE bestaat uit vijftien korte (voorlees)verhalen over gewone herkenbare dingen voor kinderen die een avontuur worden. Sparen voor oorbellen, misschien wel verliefd zijn, te hoog in de boom klimmen, een lieveheersbeestje maken van een rode auto. De twee mama’s, Suzie en Eva, zijn op een vanzelfsprekende manier in de verhalen aanwezig.

Twee vanzelfsprekend aanwezige mama’s

Het was een bewuste keuze om geen nadruk te leggen op de twee mama’s in het boek. Jonge kinderen hebben nog geen vooroordelen. Voor hen zie ik het liefst boeken waarin een thema als seksuele diversiteit terloops aan de orde komt.

Je kunt ALLEMAAL MEE rustig voorlezen zonder dat het persoonlijk wordt voor de kinderen uit een twee-moedergezin. Het gesprek erover kun je zo groot maken als je zelf wilt. Als het thema leeft in de klas, kun je het over twee moeders en verliefd zijn hebben. Bij het boek zit een lesbrief met tips hoe je dat kan doen. Als je dat niet wilt, lees je alleen voor of praat je over de moeders uit het verhaal. De kinderen zien zo wel de mogelijkheid van een twee-moedergezin.

“Ik was een jongen en wilde een meisje zijn”

Zelf lees ik regelmatig voor op scholen uit mijn boek. De reacties op de verhalen en de illustraties die zijn gemaakt door leerkracht en illustrator Esther van Casteren zijn positief. Het leidt vaak tot leuke gesprekken.

Laatst was ik op een basisschool bij groep 3/4. In de groep zat Floor (niet haar echte naam) die als jongen geboren is en aan het begin van het schooljaar aangaf als meisje verder te willen gaan. Ze wilde vanaf dat moment met ‘zij’ aangesproken worden, droeg jurken en had lang haar. Na afloop van mijn voorleessessie vroeg de leerkracht: “waarom heet je boek eigenlijk ALLEMAAL MEE?” Ik legde uit dat het laatste verhaal zo heet en ik het een mooie titel vond voor het hele boek. De woorden ‘allemaal mee’ laten zien dat iedereen erbij hoort en kan zijn wie die is.

Iedereen hoort erbij

De leerkracht was het hier mee eens en herhaalde met volle overtuiging: “Allemaal mee. Iedereen kan mee en hoort erbij!”. Waarop Floor blij reageerde en zei “Ik was een jongen, maar ik wil een meisje zijn en dat kan gewoon want iedereen hoort erbij!”


ALLEMAAL MEE is als voorleesboek geschikt voor kinderen vanaf ca. 4 jaar, ca. 7-jarigen lezen het zelf. Het boek is via de website www.hannyebbers.com te bestellen en in alle boekwinkels en webshops. Op de website staan ook reacties op het boek en kun je recepten, kleurplaten/een memoryspel van tekeningen uit het boek en een lesbrief vinden.

Kinderboekenweek (po)

5 t/m 16.10.2022 | De Kinderboekenweek is een feestelijke week over kinderboeken en lezen. Het thema is Gi-Ga-Groen! maar de week leent zich natuurlijk prima om ook een ‘regenboogboek’ uit de kast te halen.

Regenboogboeken

po/vo/mboboeken

Regenboogboeken zijn boeken waarin gender- en/of seksuele diversiteit een rol speelt. Van (prenten)boeken tot boeken voor (jong)volwassenen. Gebruik ze om het thema in de klas te behandelen.

Lhbti+ boeken & school

po/vo/mboverdiepingboeken

Boeken met een lhbti+ thema kunnen zorgen voor respect en meer begrip voor seksuele diversiteit, sekse- en genderdiversiteit. Dit artikel gaat over het belang van ‘regenboogboeken’ in de klas en helpt je ze te vinden en gebruiken.

Ga naar het Adviespunt van School & Veiligheid

voor advies over lhbti+ en sociale veiligheid op school