gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

polesmateriaal

Doe je iets met gedichten of poëzie in de klas? Dan kun je ook eens een gedicht gebruiken dat te maken heeft met (seksuele) diversiteit of met jezelf-kunnen-zijn.

Moment voor een gedicht

Wanneer kun je op school iets doen met poëzie?
⋅ In de taallessen
⋅ In de Week van de Poëzie
⋅ Op Nationale Gedichtendag
⋅ Als opstapje naar een ander thema: verliefd, trouwen, ‘jezelf zijn’, pesten, etc.

Wat kun je doen?

  • De Poëzieweek geeft ieder jaar nieuwe tips om op school met gedichten aan de slag te gaan.
  • Ook het Poëziepaleis helpt leerkrachten om gedichten de klas in te brengen.
  • In de column Vage shit man, poëzie geeft Henk ter Haar de tip voor een ‘Gedichtendeler’.
  • In Nijmegen organiseren een aantal partijen rond Coming Out Day de gedichtenwedstrijd Qleurig. Lees hier het winnende gedicht van 2018.

Als je deze tips combineert met een gedicht waarin gender of diversiteit een rol speelt, sla je twee vliegen in een klap. Bedenk dat je seksuele diversiteit niet altijd als thema hoeft te benoemen; het is ook belangrijk dat in de lessen verschillende gezinsvormen en soorten mensen ‘voorbijkomen’. Hiermee laat je zien dat iedereen erbij hoort.

Gedichten

Op dit moment hebben we vooral tips die geschikt zijn voor het po, op het laatste lied na.

Joris Jan Bas – Ted van Lieshout

Joris Jan Bas uit Koog aan de Zaan trok op een ochtend een jurkje aan.
Toen ging hij naar school met een strik in zijn haar en alle kinderen pestten hem daar… >>>

Dit gedicht van Ted van Lieshout uit de bundel ‘Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder’ gaat eigenlijk over een eigenwijs jongetje dat lekker iets anders doet dan van hem verwacht wordt.

Stichting Lezen maakt ieder jaar een gratis boekje Poëzielessen voor het basis- en primair onderwijs waarin tien gedichten met lessuggesties staan. In de editie van 2016 is Joris Jan Bas opgenomen als tiende gedicht (p59).

Bij dit boek heeft de uitgever ook een eigen lesbrief geschreven. Op verzoek van Gendi is er bovendien een kleurplaat bij het boek gemaakt.

Verliefd – Annemarie van den Brink

Ik ben op Bas
maar Bas is op Fara
Fara op Youssef
en Youssef op Sara
Sara op Sander
en Sander op Cris
Cris is op Boris
en Boris op Liz… >>>

Dit gedicht van Annemarie van den Brink uit de bundel ‘Vijf draken verslagen’ is een grappig gedicht met een verrassend einde over iedereen die op iedereen verliefd is. Je kunt er in de klas uiteraard allerlei vragen bij stellen over het thema verliefdheid. Daarbij kun je ook de vraag stellen wie jij denkt dat het gedicht geschreven heeft (jongen of meisje). Het is leuk dat een aantal namen in het gedicht op jongens én op meisjes kunnen slaan: Cris, Mickey, Floor, Marijn. Ook hier kun je een vraag over stellen.

‘Vijf draken verslagen’ van uitgeverij Querido is “een gespierde bundel over kleine en grote moed”. Het gedicht Verliefd kun je ook vinden op de website van Annemarie van den Brink.

Tjongejonge – André Sollie

“Later trouw ik met Pepijn.
 Later, als ik groot ben.
 Als we grote mensen zijn.
 Hij en ik.
 Ik en Pepijn.

 Altijd bij elkaar.
 Dat is wat we willen,
 Zo graag willen.
 Het voelt als dorst.

 Later gaan we samen trouwen.
 Als er haar groeit op mijn borst.”

Tjongejonge is een dichtbundeltje van André Sollie met zeer toegankelijke en herkenbare gedichten van een jongetje dat man wordt en ontdekt dat hij op jongens valt.

Ooms – Annemarie van den Brink

Ik heb twee supertoffe ooms
oom Carlos en oom Tjerk
Oom Tjerk is blond en lang en dun
oom Carlos breed en sterk… >>>

Dit gedicht van Annemarie van den Brink uit de bundel ‘Er zit een feest in mij’ gaat over een kind dat op de vrolijke bruiloft is van zijn twee ooms. Een leuk gedicht om in de klas te gebruiken bij bijvoorbeeld het thema ‘Trouwen’ of ‘Familie’.

Ooms is opgenomen in Querido’s Poëziespektakel 5: ‘Er zit een feest in mij’. Het gedicht Ooms kun je ook vinden op de website van Annemarie van den Brink.

Jongen op ballet – Ivo de Wijs

Ik krijg het te horen bij ieder gesprek
Ze vinden het niks voor ’n jongen
Ze vinden het ànders en ànders is gek
Daar ben ik allang van doordrongen…. >>>

Het Poëziepaleis maakte een lesbrief met een doorschrijfgedicht bij de tekst ‘Jongen op ballet’ van Ivo de Wijs. De bijbehorende video van Kinderen voor kinderen (1982) is niet leuk meer, maar de tekst blijft goed.

Sorry dat ik besta

‘Maar over veertig jaar, wie weet
Staan er liedjes in de hitparade
Niet alleen maar over hij en zij
Maar ook over hij en hij
Liedjes over hem en hem
Zonder aarzeling of rem
Dan speelt elke musicus
Dan zingt iedere romanticus
Heel gewoon, zo is het dus
Romeo en Julius.’

Dat zong Willem Nijholt in 1977 in de musical Foxtrot op tekst van Annie M.G. Schmidt en muziek van Harry Bannink. De rest van de songtekst geeft een tijdsbeeld aan met veel meer taboes en verdriet dan tegenwoordig, maar waarin toch nog veel herkend kan worden.

Op wie ben ik? – Pim Lammers

Als een basisschool in 2021 het Paarse Vrijdag actiepakket bestelt bij het COC, zitten daarin ook twee posters met gedichten van Pim Lammers: ‘Op wie ben ik?’ en ‘Mijn neef draagt make-up’.


Website Nationale Poëzieweek & Gedichtendag

Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.