gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

Samenwerken met je collega's

MBO

Samenwerken met collega's (mbo)

Zelf zie je het zitten om een inclusieve omgangsnorm te stellen of studenten te leren omgaan met gender- en seksuele diversiteit. Maar je weet dat het zoveel beter voor je studenten is wanneer alle collega’s daar aan werken. Hoe denken zij er eigenlijk over? 

Misschien wil je wel uitwisselen over hoe zij de studenten voorbereiden op deze vormen van diversiteit in de samenleving. Hoe ze handelen in een klassengesprek waar de emoties hoog oplopen omdat verschillende identiteiten met elkaar botsen. Hoe voel je je veilig genoeg om dit onderwerp te bespreken met je collega’s? 

Gendi-tips

  • 1. Gebruik een concrete aanleiding voor een teamoverleg over gender- en seksuele diversiteit

    Lhbti+-thema’s in een teamoverleg bespreken, werkt het best als daar een concrete aanleiding voor is. Concrete aanleidingen zijn:

    • Negatieve opmerkingen of schelden
    • Problemen op casussen rondom gender- en seksualiteit, die op dit moment spelen op de opleiding
    • De transitie van een trans student
    • Voorkomende problemen of casussen rondom gender en seksualiteit op de opleiding
    • De jaarlijkse Week van Inclusie of nationale themadagen zoals Paarse Vrijdag, Coming-out Dag, Day of Silence en de Internationale vrouwendag
    • Een vraag of opmerking van een student of een collega
    • Het nieuws; een geweldsincident tegen homo’s (hoe erg ook) kan aanleiding zijn om met je collega’s te bespreken hoe zij tegen normen en waarden aankijken
  • 2. Bespreek met je opleidingsmanager wat jouw rol kan zijn en waar je de steun van collega’s nodig hebt

    Je bent gemotiveerd om aan de slag te gaan, maar jij kunt niet alles. Bovendien is aandacht voor lhbti+-studenten een zorg voor het hele team. Voor mbo-opleidingen is het een grote vraag welke functionele verantwoordelijkheden geknoopt kunnen worden aan wat jij en je collega’s nodig hebben. Betrek je onderwijsmanager om ruimte te maken voor het thema in overleggen, om zo draagvlak te creëren.

    Geef je manager de tip om onze handreiking ‘Waar begin je?’ te gebruiken voor een teamgesprek. Ruimte voor gender- en seksuele diversiteit in de opleiding is een goede graadmeter voor hoe veilig het is. Dat uitgangspunt stimuleert werken aan een inclusief schoolklimaat meer dan de gedachte: ‘Wanneer je iedereen gelijk behandelt, komt het voor iedereen vanzelf goed’.

  • 3. Probeer niet te overtuigen, grijp de behoefte van je collega’s aan

    Soms begint de aandacht en het gevoel van urgentie bij jezelf, omdat je zelf lhbti+ bent of omdat de veiligheid van lhbti+-studenten je aan het hart gaat. Een professionele houding betekent dat de aandacht niet alleen bij jou vandaan mag komen. Een risico kan zijn dat je collega’s dat gaan zien als je persoonlijke hobby. En soms voel je de urgentie omdat het belangrijk is voor het beroepenveld van jullie opleiding.

    De motivatie van collega’s om ook aandacht te besteden aan gender- en seksuele diversiteit, zal per collega verschillen. Maar wanneer je zelf eerlijk vertelt over de redenen waarom jij dit zo belangrijk vindt, zullen er vast collega’s zijn die je hier mee ‘raakt’ waardoor ook hun motivatie kan groeien. Kijk bij tip 1 voor concrete aanleidingen om in het team met elkaar te praten over G&S-thema’s.

    • Help je collega’s met concrete werkvormen, tips over lesgeven over dit thema en het uitwisselen van good practices. Kijk voor voorbeelden bij Kennis & Inspiratie.
    • Benadruk dat je veel kunt bereiken met kleine acties in of rond de klas, zoals het ophangen van een poster of het gebruiken van een niet- stereotyperend voorbeeld. Een terloopse opmerking waarmee je je positief uitlaat over gender- en seksuele diversiteit kan ook zo’n kleine actie zijn.
    • Het is nuttig om binnen het team geregeld te bespreken wat het lastig maakt om dit thema bespreekbaar te maken.

    Samenvattend is een combinatie van luisteren, doorvragen, en het zichtbaar maken van je eigen betrokkenheid bij het welzijn van lhbti+-studenten de beste manier om het thema geregeld te agenderen in een teamoverleg. Verken hoe je elkaar kunt aanvullen. 

  • 1. Stel een norm: op onze school geven we ruimte aan gender- en seksuele diversiteit

    Als je ergens ruimte voor nodig hebt, moet die ruimte worden gemarkeerd en gegarandeerd. Afbakening van de ruimte geeft een veilig gevoel. Dus als de school veilig de ruimte wil geven aan een positieve cultuur op het gebied van gender- en seksuele diversiteit, zal ze die ruimte moeten afbakenen met normen en regels.

    • Zo geeft het leerlingen een veilig gevoel als de school normeert dat lhbti+-discriminatie niet is toegestaan. Het niet-toestaan van lhbti+-discriminatie zou expliciet benoemd moeten worden in het veiligheidsplan, de schoolregels, de antidiscriminatie-code en het klachtenreglement. Noteer hierbij dat het bij lhbti+-discriminatie ook gaat om pesten, intimidatie, homo- en transfobie.
    • Beschouw het roepen met ‘homo’ niet als normaal. Spreek met elkaar af hoe je hiermee wilt omgaan. Voorbeelden zijn: disciplinair optreden wanneer er geen ruimte is voor gesprek / pedagogisch optreden wanneer die ruimte er wel is / een formele klacht wanneer dit nodig is. Het laatste vraagt dat de klachtenprocedure daarvoor ruimte biedt. De vertrouwenspersoon is hiervoor het eerste aanspreekpunt [verwijs naar de leidraad/handreiking/kb-artikel vertrouwenswerk vo]. Zie klachten overigens niet als een last, maar als een leermoment.
    • Uit onderzoek blijkt dat lhbti+-studenten zich ook veiliger voelen als in het sociaal veiligheidsplan is opgenomen dat leerlingen het recht hebben om op school voor hun genderidentiteit of seksuele voorkeur uit te komen. Bron
    • Ook andere vormen van zichtbaarheid ondersteunen een veilig gevoel, zoals posters, boodschappen op het intranet en nieuwsberichten in brieven.
  • 2. Haak aan bij gedragsafspraken over respectvol omgaan met elkaar

    Voor een positieve schoolcultuur omtrent lhbti+ is het goed dit mee te nemen in afspraken over respectvol omgaan met elkaar. Respect krijgen (en geven) is iets waarvan iedereen het belang begrijpt. Daarom worden er vaak specifieke lessen aan gewijd, bijvoorbeeld aan het begin van het schooljaar of in de Week van Respect.

    In deze lessen worden vaak gedragsafspraken gemaakt vanuit het denken over culturele diversiteit: iedereen met respect behandelen, ongeacht de culturele achtergrond, religie, woonwijk, land van de voorouders. Vaak wordt ook gekeken naar fysieke en mentale diversiteit. Maar respect voor seksuele voorkeur en genderidentiteit hoort er ook bij.

    Bespreek tijdens het maken van deze afspraken allerlei verschillen tussen mensen en hun achtergronden. En benoem daarbij expliciet homoseksualiteit, biseksualiteit, genderidentiteit en intersekse als factoren waarin ontzettend veel variaties bestaan. Vergeet niet te onderzoeken hoeveel overeenkomsten er zijn tussen al deze verschillende mensen. Zo kunnen leerlingen in hun hoofd gemakkelijker de verbinding maken tussen verschillen die ze al respecteren en verschillen in gender en seksuele voorkeur.

    Het is wel belangrijk dat de afspraken die in alle klassen worden gemaakt ook worden gebundeld, zodat je met elkaar tot een voorstel komt dat draagvlak heeft binnen de hele school. De leerlingenraad en/of de medezeggenschapsraad kan hierin een belangrijke rol spelen.

    Met het spel ‘Gedragen Gedrag’ kun je – aan de hand van werkelijke situaties – gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar maken en samen tot afspraken en regels komen. Gedragen Gedrag kun je spelen met leerlingen en met collega’s.

  • 3. Werk samen met een groepje enthousiastelingen

    Een plan vindt het beste zijn weg in de school wanneer hieraan door een groepje wordt gewerkt. Dit zijn collega’s die allemaal de noodzaak zien om lhbti+-onderwerpen aandacht te geven en dit goed te organiseren – op weg naar een positieve lhbti+-schoolcultuur. Vaak vind je bij hen ook de energie om vooruit te kijken op grond van wat speelt in de school of de klas, omdat ze het nut hiervan inzien. Zo’n groepje kan soms samenvallen met een groep die al bestaat, bijvoorbeeld een groep die bezig is met de Gezonde School of een werkgroep die zich extra inzet voor gelijke kansen en inclusie. Het voordeel daarvan is dat lhbti+ dan niet als iets aparts wordt bezien.

De komende periode volgen er meer tips. Hou deze pagina en de Gendi-website dus in de gaten!

Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.