gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

po/vo/mbohandreikinglhbti+pestenToon nog 1 tags

De impact van grapjes is vaak groter dan gedacht. Wat voor de een grappig is, kan voor de ander kwetsend zijn en zorgen voor een gevoel van afwijzing. Grappen kunnen zelfs leiden tot pesten. Iets waar veel lhbti+ leerlingen op school mee te maken hebben. In het kader van de Week Tegen Pesten 2022 vind je hier verdieping bij het thema ‘Grapje! Moet toch kunnen!?’ en inspiratie over woordgebruik en grappen in het werken aan een positief schoolklimaat.

Haha, homo!

‘Homo’ en ‘gay’ zijn twee van de meest gebruikte roepwoorden op school. Hoe ga je hier op school mee om? In het verdiepende artikel ‘Homo roepen op school’ geeft Marinus Schouten, beleidsadviseur seksuele integriteit bij School & Veiligheid informatie en tips. Een doordachte houding ten aanzien grappen en woordgebruik is volgens hem onmisbaar als het gaat om een positieve schoolcultuur voor gender- en seksuele diversiteit.

Complexiteit van grappen

Hoe erg is een grapje nou eigenlijk? Bij grapjes denk je misschien niet meteen aan pesten. Toch kunnen grappen zorgen voor een vervelend of onveilig gevoel en uitdraaien op uitsluiting en pesten. Onderzoeker Tessa Kaufman legt in de podcast Een grapje moet toch kunnen uit dat dit micro-agressie heet en dat zelfs leraren zich hier schuldig aan maken. Beluister de podcast die Jan Jaap Hubeek maakte naar aanleiding van het thema van de Week Tegen Pesten 2022 om te horen wat je kunt leren vanuit ervaringen en onderzoek.

“Ik geef jou een roze mapje. Want jij bent gay”

Grapje! Moet toch kunnen?!

Op www.weektegenpesten.nl lees je meer over hoe grappen – die vaak klein beginnen – kunnen uitmonden in pesten, discriminatie, stigmatisering, polarisatie en buitensluiting. Volgens Marijke van der Zalm, adviseur pesten en projectleider van de week, is het van belang dat we kinderen en jongeren jong leren wat de positieve maar ook negatieve impact van grappen kan zijn.

“Laat je niet verleiden om mee te lachen met flauwe grappen en probeer je bewust te zijn van je eigen opmerkingen en humor. Zijn die altijd wel leuk voor iedereen?” (Marijke van der Zalm)

Wat er schuilgaat achter ‘zomaar een grapje’

In het artikel ‘Wat er schuilgaat achter zomaar een grap’ gebruikt prof. dr. Giselinde Kuipers (UvA) het voorbeeld van een ’transgendergrap’ die werd gemaakt in een Nederlands voetbalprogramma op tv. Volgens Kuipers – die onderzoek doet naar welke mechanismen er schuilgaan achter het maken van een grap- is humor een machtig middel. Een grap dwingt mensen om direct positie in te nemen: je lacht wel of je lacht niet. Uit onderzoek blijkt dat elke grap eigenlijk de weg vrij maakt voor meer negativiteit en stigmatisering over de groep waarover de grap wordt gemaakt.

“Humor versterkt tegenstellingen en is niet de manier om een gepolariseerde samenleving dichter bij elkaar te brengen.” (Kuipers)

Een grapje moet kunnen?

De fotostrip ‘Een grapje moet kunnen’ kun je gebruiken om eens met je collega’s te praten over hoe jullie leerlingen aanspreken op het gebruik van het woord homo. Gendi brengt met fotostrips op een ‘grappige’ manier lastige situaties in beeld waar je als leraar mee te maken kunt krijgen in het ruimte geven aan gender- en seksuele diversiteit.

“Spreek jij je leerlingen aan als ze ‘homo’ roepen?” (Gendi fotostrip)

Wij noemen elkaar geen flikker of homo

Grappen spelen een belangrijke rol in het bepalen de norm in een groep. Ook in de klas. Je leert jouw leerlingen dat er grenzen zijn aan grappen en aan vrijheid van meningsuiting. Door een poster Afgesproken op te hangen in de klas of op school draag je duidelijk uit welk gedrag wel en niet geaccepteerd wordt. De poster waarop staat ‘Wij noemen elkaar geen homo, mietje, lesbo, flikker et cetera’ bestel je gratis in de webshop van School & Veiligheid.

Docententaal is voorbeeldtaal

Wat voor de een voelt als een grap, kan voor een ander minder positief voelen. Een leerling kan zich serieus buitengesloten of aangesproken voelen. Kinderen en jongeren die zich vaker buitengesloten voelen, hebben een gevoelige antenne voor woordkeuze. Jouw taalgebruik is niet alleen belangrijk voor deze leerlingen, maar is ook het voorbeeld dat je stelt voor de hele klas. Laat je niet verleiden mee te lachen met flauwe grappen en probeer je bewust te zijn van je eigen opmerkingen en humor. Deze en meer concrete tips wat je als leraar kan doen krijg je in de Gendi-tips:

Inspiratie om er met je leerlingen over te praten

vovideoervaring leerlingpestenToon nog 1 tags

Schelden met homo en gay is niet onschuldig

Op veel scholen roepen kinderen met de woorden ‘homo’ en ‘gay’. Elkaar voor de gein homo noemen is niet zo onschuldig als het lijkt, blijkt uit het verhaal van de 14-jarige Daan. Bekijk de video.

volesbriefvideolhbti+pestenToon nog 2 tags

Grapje of homofobie?

Hoe is het om homo te zijn in een machowereld? Wanneer is een grapje leuk en wanneer gaat het te ver? De les bestaat uit een filmfragment van HUMAN TV voorzien van werkvormen, werkblad en lesbrief voor docenten.

po/vo/mbovideopesten

Grapje, moet toch kunnen?!

De Week Tegen Pesten 2022 gaat over grappen en de dunne scheidslijn met pesten. Bekijk de video en praat erover met je klas aan de hand van vragen. Wanneer is iets leuk? Wanneer gaat het over een grens?

po/vo/mboposterlhbti+taalgebruikToon nog 1 tags

Afgesproken!

Deze poster van Gendi brengt op een vrolijke manier in beeld dat het niet respectvol is om mietje, flikker, pot of homo naar elkaar te roepen. Bestel hem gratis en hang hem op in school.

Ga naar de helpdesk van School & Veiligheid

voor advies over lhbti+ en sociale veiligheid op school