gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

Samenwerken met je collega's

PO

Samenwerken met je collega’s (po)

Zelf zie je het wel zitten om een les te geven, een klassengesprek te voeren over gender- en seksuele diversiteit of te zeggen dat het niet oké is wanneer er ‘homo’ wordt geroepen. Maar je weet dat het zoveel beter voor je leerlingen is wanneer alle collega’s daar aan werken. Hoe denken zij er eigenlijk over?

Het kan ongemakkelijk voelen om tijd, lef en een veilige manier te vinden om met elkaar in gesprek te gaan wanneer je bijvoorbeeld bent vastgelopen in een klassengesprek, niet weet hoe je moet omgaan met het homoschelden of hoe je meer veiligheid en vertrouwen kan geven aan leerlingen die in de kast zitten of leerlingen die moeite hebben met gender- en seksuele diversiteit. Maar ook al voelt het ongemakkelijk om dit aan te kaarten; je wilt er ook niet (meer) alleen voor staan. En hoe voel je je veilig genoeg om dit onderwerp te bespreken met je collega’s?

Gendi-tips

  • 1. Gebruik een concrete aanleiding voor een teamoverleg over gender- en seksuele diversiteit

    Gender- en seksuele diversiteit in het teamoverleg bespreken, werkt het best als daar een concrete aanleiding voor is:

    • Problemen rondom gender en seksualiteit, die op dit moment spelen in de school.
    • Nationale themadagen zoals Paarse Vrijdag, Coming-out Dag of Week van de Lentekriebels. Bekijk de Aan de slag kalender voor meer dagen en invulling daarvan.
    • Een vraag of opmerking van een leerling of ouder/verzorger.
    • Wet- en regelgeving. Scholen zijn wettelijk verplicht om te werken aan een respectvolle houding voor seksuele diversiteit (kerndoel 38 en de burgerschapswet).
    • Het nieuws. Betrek je actualiteit in de lessen om deze thema’s bespreekbaar te maken.
  • 2. Bespreek met je teamleider wat jouw rol kan zijn en waar je steun van collega’s nodig hebt

    Je bent gemotiveerd om aan de slag te gaan met gender- en seksuele diversiteit bij jullie op school, maar jij kunt niet alles.

    Geef je teamleider de tip om onze handreiking ‘Waar begin je?’ te gebruiken voor een teamgesprek. Mocht het voor de schoolleider lastig zijn overtuigd te raken, dan zou je kunnen zeggen dat ruimte voor gender- en seksuele diversiteit op school een goede graadmeter is voor hoe veilig het op school is. Dat uitgangspunt stimuleert werken aan een inclusief schoolklimaat meer dan de gedachte: ‘Wanneer je iedereen gelijk behandelt, komt het voor iedereen vanzelf goed’.

  • 3. Probeer niet te overtuigen, grijp de behoefte van je collega’s aan

    Soms begint de aandacht en het gevoel van urgentie bij jezelf, omdat je zelf lhbti+ bent of omdat de veiligheid van lhbti+-leerlingen of leerlingen met ouders van dezelfde sekse je aan het hart gaat. Een professionele houding betekent dat de aandacht niet alleen bij jou vandaan mag komen. Een risico kan zijn dat je collega’s dat gaan zien als je persoonlijke hobby.

    De aanvankelijke motivatie van je collega’s om ook aandacht te willen besteden aan gender- en seksuele diversiteit kan verschillend zijn. Maar wanneer je eerlijk bent over de redenen dat jij dit belangrijk vindt, zul je vast meer collega’s geïnteresseerd krijgen voor deze thema’s. Kijk voor concrete aanleidingen om daadwerkelijke met elkaar te praten over gender- en seksuele diversiteit bij tip 1.

    • Help je collega’s met concrete werkvormen, tips over lesgeven over dit thema en het uitwisselen van good practices.
    • Benadruk dat je veel kunt bereiken met kleine acties in of rond de klas, , zoals het ophangen van een poster of het gebruiken van een niet-stereotyperend voorbeeld. Een terloopse opmerking waarmee je je positief uitlaat over gender- en seksuele diversiteit kan ook zo’n kleine actie zijn.

    Samenvattend is een combinatie van luisteren, doorvragen, en het laten merken van je eigen betrokkenheid bij het welzijn van leerlingen de beste manier om het thema geregeld te agenderen in een teamoverleg. Verken hoe je elkaar kunt aanvullen.

  • 1. Stel een norm: op onze school geven we ruimte aan gender- en seksuele diversiteit

    Als je ergens ruimte voor nodig hebt, moet die ruimte worden gemarkeerd en gegarandeerd. Afbakening van de ruimte geeft een veilig gevoel. Dus als de school veilig de ruimte wil geven aan een positieve cultuur op het gebied van gender- en seksuele diversiteit, zal ze die ruimte moeten afbakenen met normen en regels.

    • Zo geeft het leerlingen een veilig gevoel als de school normeert dat lhbti+-discriminatie niet is toegestaan. Het niet-toestaan van lhbti+-discriminatie zou expliciet benoemd moeten worden in het veiligheidsplan, de schoolregels, de antidiscriminatie-code en het klachtenreglement. Noteer hierbij dat het bij lhbti+-discriminatie ook gaat om pesten, intimidatie, homo- en transfobie.
    • Beschouw het roepen met ‘homo’ niet als normaal. Spreek met elkaar af hoe je hiermee wilt omgaan. Voorbeelden zijn: disciplinair optreden wanneer er geen ruimte is voor gesprek / pedagogisch optreden wanneer die ruimte er wel is / een formele klacht wanneer dit nodig is. Het laatste vraagt dat de klachtenprocedure daarvoor ruimte biedt. De vertrouwenspersoon is hiervoor het eerste aanspreekpunt [verwijs naar de leidraad/handreiking/kb-artikel vertrouwenswerk vo]. Zie klachten overigens niet als een last, maar als een leermoment.
    • Uit onderzoek blijkt dat lhbti+-studenten zich ook veiliger voelen als in het sociaal veiligheidsplan is opgenomen dat leerlingen het recht hebben om op school voor hun genderidentiteit of seksuele voorkeur uit te komen. Bron
    • Ook andere vormen van zichtbaarheid ondersteunen een veilig gevoel, zoals posters, boodschappen op het intranet en nieuwsberichten in brieven.
  • 2. Haak aan bij gedragsafspraken over respectvol omgaan met elkaar

    Voor een positieve schoolcultuur omtrent lhbti+ is het goed dit mee te nemen in afspraken over respectvol omgaan met elkaar. Respect krijgen (en geven) is iets waarvan iedereen het belang begrijpt. Daarom worden er vaak specifieke lessen aan gewijd, bijvoorbeeld aan het begin van het schooljaar of in de Week van Respect.

    In deze lessen worden vaak gedragsafspraken gemaakt vanuit het denken over culturele diversiteit: iedereen met respect behandelen, ongeacht de culturele achtergrond, religie, woonwijk, land van de voorouders. Vaak wordt ook gekeken naar fysieke en mentale diversiteit. Maar respect voor seksuele voorkeur en genderidentiteit hoort er ook bij.

    Bespreek tijdens het maken van deze afspraken allerlei verschillen tussen mensen en hun achtergronden. En benoem daarbij expliciet homoseksualiteit, biseksualiteit, genderidentiteit en intersekse als factoren waarin ontzettend veel variaties bestaan. Vergeet niet te onderzoeken hoeveel overeenkomsten er zijn tussen al deze verschillende mensen. Zo kunnen leerlingen in hun hoofd gemakkelijker de verbinding maken tussen verschillen die ze al respecteren en verschillen in gender en seksuele voorkeur.

    Het is wel belangrijk dat de afspraken die in alle klassen worden gemaakt ook worden gebundeld, zodat je met elkaar tot een voorstel komt dat draagvlak heeft binnen de hele school. De leerlingenraad en/of de medezeggenschapsraad kan hierin een belangrijke rol spelen.

    Met het spel ‘Gedragen Gedrag’ kun je – aan de hand van werkelijke situaties – gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar maken en samen tot afspraken en regels komen. Gedragen Gedrag kun je spelen met leerlingen en met collega’s.

  • 3. Werk samen met een groepje enthousiastelingen

    Een plan vindt het beste zijn weg in de school wanneer hieraan door een groepje wordt gewerkt. Dit zijn collega’s die allemaal de noodzaak zien om lhbti+-onderwerpen aandacht te geven en dit goed te organiseren – op weg naar een positieve lhbti+-schoolcultuur. Vaak vind je bij hen ook de energie om vooruit te kijken op grond van wat speelt in de school of de klas, omdat ze het nut hiervan inzien. Zo’n groepje kan soms samenvallen met een groep die al bestaat, bijvoorbeeld een groep die bezig is met de Gezonde School of een werkgroep die zich extra inzet voor gelijke kansen en inclusie. Het voordeel daarvan is dat lhbti+ dan niet als iets aparts wordt bezien.

De komende periode volgen er meer tips. Hou deze pagina en de Gendi-website dus in de gaten!

Kennis & inspiratie

Willen jullie als po-team je samenwerkingsskills trainen? Wil je inspiratie opdoen hoe andere scholen dit aanpakken? Bekijk de artikelen die interessant zijn voor jou als po-leraar.

Gedragen Gedrag

po/vo/mboteamspel

2018 | Met je collega’s praten over gedragingen rond seksuele diversiteit. Met het teamspel Gedragen Gedrag kom je op een leuke manier tot gesprekken én tot afspraken en regels.

'Waar begin je?' - de teamtool

po/voposterteamtool

2018 | De poster en handreiking ‘Waar begin je?’ helpt onderwijsteams het thema seksuele diversiteit met meer gemak te benaderen en het gesprek met elkaar te voeren.

Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.