gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

Een positieve schoolcultuur

PO

Een positieve schoolcultuur (po)

Hoe kan een school laten zien dat er ruimte is voor gender- en seksuele diversiteit? Waarom is dat voor jou als leraar belangrijk? En hoe kun jij daaraan bijdragen?

Leerlingen kunnen zichzelf ontwikkelen op een school waar ze zichzelf kunnen zijn. Waar ze ruimte ervaren om zichzelf te ontdekken en ontwikkelen. Ook op het gebied van genderidentiteit en seksuele oriëntatie.

Het scheppen van zo’n veilige school is de gezamenlijke verantwoordelijkheid van het hele team. Welke stappen kun je samen met je collega’s, schoolleider en de andere schoolprofessionals, zoals de intern begeleider, in deze richting zetten?

Gendi-tips

  • 1. Stel een norm: Op onze school geven we ruimte aan gender- en seksuele diversiteit.

    Als je ergens ruimte voor nodig hebt, moet die ruimte worden gemarkeerd en gegarandeerd. Afbakening van de ruimte geeft een veilig gevoel. Dus als de school veilig de ruimte wil geven aan een positieve cultuur op het gebied van gender- en seksuele diversiteit, zal ze die ruimte moeten afbakenen met normen en regels.

    A. Het geeft leerlingen een veilig gevoel als de school als norm stelt dat pesten of uitsluiten op basis van gender- en seksuele diversiteit niet mag. Bijvoorbeeld wanneer een leerling twee moeders heeft of wanneer een jongen een jurk draagt. Het niet-toestaan van pesten en uitsluiten kan benoemd worden in het veiligheidsplan, de schoolregels, de antidiscriminatie-code en het klachtenreglement.

    B. Beschouw het roepen met bijvoorbeeld ‘homo’ niet als normaal. Communiceer dat met ouders in het intakegesprek. Spreek als collega’s onder elkaar af hoe je hiermee wilt omgaan. Veel jonge kinderen gebruiken het woord homo als roepwoord maar weten nog niet wat dit betekent. Ga het gesprek aan, vraag wat ze al weten en waarom ze het gebruiken. Wellicht kennen ze een ander woord wat meer vertelt over de boodschap die ze over willen brengen bij de ander.

    Als het roepen met ‘homo’ echt schelden is en overgaat in pesten, dan biedt de klachtenprocedure ruimte. De vertrouwenspersoon is hiervoor het eerste aanspreekpunt. Zie klachten niet als een last maar als een leermoment.

    C. Ook andere vormen van zichtbaarheid ondersteunen een veilig gevoel, zoals posters, vlaggen, boodschappen op het intranet en nieuwsberichten in brieven.

  • 2. Haak aan bij gedragsafspraken over respectvol omgaan met elkaar.

    Respect krijgen (en geven) is iets waarvan iedereen het belang begrijpt. Daarom worden er vaak specifieke lessen aan gewijd, bijvoorbeeld aan het begin van het schooljaar of in de Week van Respect. Je kunt dit onderwerp ook onderbrengen bij burgerschap, bijvoorbeeld onder de noemer van bouwsteen Identiteit.

    In deze lessen worden vaak gedragsafspraken gemaakt vanuit het denken over identiteit of culturele diversiteit: iedereen met respect behandelen, ongeacht de culturele achtergrond, religie, woonwijk, land van de voorouders. Vaak wordt eveneens gekeken naar fysieke en mentale diversiteit. Maar respect voor seksuele voorkeur en genderidentiteit hoort er ook bij. Het is belangrijk dat de afspraken die in alle klassen worden gemaakt ook worden gebundeld, zodat je met elkaar tot een voorstel komt dat draagvlak heeft binnen de hele school.

    Bespreek tijdens het maken van deze afspraken allerlei verschillen tussen mensen en hun achtergronden. Bekijk waar je leerlingen zich bevinden in hun kennis over dit thema en probeer hierbij aan te sluiten. Hoe je dit voor het basisonderwijs doet, kun je vinden bij Kennis & Inspiratie of in dit artikel over lesgeven. Daarnaast kun je met het spel ‘Gedragen Gedrag’ – aan de hand van werkelijke situaties – gewenst en ongewenst gedrag bespreekbaar maken en samen tot afspraken en regels komen. Gedragen Gedrag kun je spelen met leerlingen en met collega’s. Daarnaast bespreek je met de Kletskaartjes ‘Van jongens tot en met meisjes’ het onderwerp gender- en seksuele diversiteit op een speelse, laagdrempelige manier met je leerlingen.

  • 3. Gebruik tools als hulpmiddel

    Naast het aanhaken bij gedragsafspraken om respectvol om te gaan met elkaar kun je diverse tools gebruiken om dit thema aan bod te laten komen in de school. Hierbij kun je denken aan verschillende werkvormen. Die vind je terug bij Lesmaterialen en bij Kennis & inspiratie. Een mooie start is bijvoorbeeld het Digitaal veiligheidsplan, vooral omdat je hierin meteen praktische voorbeelden vindt die van toepassing zijn op gender- en seksuele diversiteit.

    Denk bij het gebruik van tools ook na over hoe de sfeer nu is op jullie school. Hoe veiliger en prettiger de sfeer op school is, hoe opener de leerlingen kunnen zijn in het uiten van hun opvattingen en gevoelens. Op deze manier kunnen zij makkelijker leren een respectvolle houding aan te nemen ten opzichte van diversiteit en gender- en seksuele diversiteit.

De komende periode volgen er meer tips. Hou deze pagina en de Gendi-website dus in de gaten!

Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.