gender- en seksuele diversiteit in het onderwijs

po/vo/mbohandreikingkalendermoment

Als leraar speel je een belangrijke rol in het positief beïnvloeden van de veiligheid en de sfeer in de klas. Om te zorgen dat iedereen zich veilig voelt heb je ook aandacht voor gender en diversiteit. De Gouden en Zilveren weken zijn geschikte momenten om hier aan te werken.

Een veilige klas voor iedereen

De eerste weken van het schooljaar en het kalenderjaar zijn de beste momenten om te werken aan een veilig klimaat in de klas. Deze periodes heten ook wel de ‘Gouden Weken’ (na de zomervakantie) en de ‘Zilveren Weken’ (na de kerstvakantie). Een goede sfeer in de klas en respect voor elkaar. Hoe pak je dat aan?

Investeer in kennismaking en ontmoeting

Dat loont op de lange termijn. Iemand die je echt kent, zal je namelijk minder snel kwetsen. Het artikel ‘Een goed begin is het halve werk’ geeft tips hoe je dit kunt doen. Het stelt ook vragen die interessant zijn om over na te denken zoals ‘wat is eigenlijk jouw norm voor een goede sfeer?’ En ‘hoe goed mogen de leerlingen jou als leraar kennen?  Zeker als het gaat over ‘seksualiteit , is dat een interessant thema om over na te denken. Voor de basisschool kun je gebruik maken lesmateriaal ‘Met wie woon jij?’. Het is een kwartetspel en poster waarmee leerlingen elkaars thuissituatie een beetje te leren kennen.

Maak afspraken over taalgebruik

Taalgebruik is een onderwerp waar veel klassen in het begin van het schooljaar afspraken over maken. Met de poster  Afgesproken! Kun je hierover in gesprek gaan met je klas.

‘Homo!’ is een van de meest gebruikte roepwoorden op scholen. Vaak is het een scheldwoord, maar niet altijd. Het wordt verschillend gebruikt en verschillend opgevat. Veel leerlingen realiseren zich niet hoe ongemakkelijk dit voelt voor iemand die zelf ‘homo’ is of daarover twijfelt: “ben ik dan dat stomme roepwoord?!”

Zorg dat iedereen zichzelf kan zijn

Er anders uitzien en doen dan de rest. Voor tieners is het moeilijk om af te wijken van de norm. En net zo moeilijk om mensen te accepteren die afwijken. De jongen die niet macho is of zich ‘vrouwelijk’ gedraagt. Het meisje dat weigert een jurk te dragen op het gala. Juist in de Gouden Weken is het goed om met je leerlingen te praten over ‘anders zijn’ en ‘jezelf kunnen zijn’. Want hoe meer je jezelf kunt zijn, hoe veiliger je je voelt.

Vraag hoe leerlingen genoemd willen worden

Genderidentiteit is iets waar veel jongeren zich mee bezighouden. Op hun profielen op de sociale media schrijven ze steeds vaker dat ze hij, zij of hen genoemd willen worden. Als je in een nieuwe klas de namen van de leerlingen vraagt, zou je er standaard bij kunnen vragen welk voornaamwoord op dit moment bij hen past.

Voorkom pesten

Aan het eind van de Gouden Weken, eind september, is de jaarlijkse Week Tegen Pesten. Doe ook mee met jullie school. Mocht je merken dat er gepest wordt vanwege seksuele diversiteit of gender, dan is dit een goed moment om het er over te hebben.

Als je leerlingen corrigeert die vervelende opmerkingen maken, zorg dan dat je dat zó doet dat dit voor alle betrokkenen veilig blijft. De leerling voor wie de negatieve opmerking bedoeld was, wil zich niet nog onveiliger voelen. En degene die iets riep wil je niet het stempel ‘slecht mens’ geven.

Grijp de Zilveren weken na de kerstvakantie aan om opnieuw te werken aan de groepsdynamiek. Ga na hoe het met iedereen gaat en sta weer stil bij de afspraken die gemaakt werden aan het begin van het jaar. School & Veiligheid maakte voor de Week Tegen Pesten oefeningen die je kunt gebruiken in de Zilveren weken.

Werk het hele schooljaar door aan veiligheid

Werken aan een positieve en veilige sfeer gebeurt als het goed is, het hele schooljaar door. Kom daarom regelmatig terug op de onderwerpen die je in de Gouden en Zilveren weken hebt aangesneden. Er zijn diverse momenten in het jaar die daar een eenvoudig ‘haakje’ voor bieden. Zie hiervoor de ‘Aan de slag-kalender’ voor het po en ‘Kalenderhaakjes’ voor het vo en mbo.


Vragen over sociale veiligheid en lhbti+ op school?

Bel met de helpdesk van School & Veiligheid.