theaterpo/vo/mboverdieping

Naar het theater met de klas of een theatergezelschap uitnodigen op school? Dit artikel gaat over hoe en waarom theater werkt bij het creëren van ruimte voor gender- en seksuele diversiteit. Inclusief tips om het voor iedereen leuk én veilig te houden.

Theater vermindert vooroordelen

Theater is een kunstvorm die als positief bijeffect heeft dat het vooroordelen vermindert. Waaronder vooroordelen rondom lhbti+-personen. Dit blijkt uit onderzoek van Movisie (2021). Hoe werkt dat dan?

Theater vergroot empathie voor ‘anders’ zijn

Theater draagt bij aan het vergoten van empathie voor de ander. Neem bijvoorbeeld een heteroseksuele leerling die kijkt naar een meeslepend theaterstuk over een homoseksueel of biseksueel persoon. De emoties van de acteurs zorgen er voor dat je als het ware ‘in’ het verhaal terecht komt, en ‘in’ de beleving van de hoofdrolspeler.

Hester Klein Tijssink van Theater AanZ vertelt in haar blog ‘Theater raakt’ meer over de meerwaarde van theater voor het onderwijs.

“Theater raakt. Theater is vormend voor iedereen en zeker voor jonge mensen. Gelukkig is hier binnen het onderwijs steeds meer ruimte en aandacht voor.” (Hester Klein Tijssink, Theater AanZ) Blog ‘Theater raakt’ – Hester Klein Tijssink

Theater leert anti-stereotiep denken

Naast inleving zorgt theater met een verhaal ook voor het overbrengen van een andere belangrijke boodschap: sociale normen. Wat is eigenlijk normaal? En wat is sociaal wenselijk? Wanneer de leerlingen een speler zien die afwijkt van de heteronorm, wordt hiermee een inclusief voorbeeld gegeven.

Het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) onderzocht de mogelijke werkzame elementen van theater in de schoolsetting ten behoeve van het verminderen of tegengaan van polarisatie. Daaruit kwam naar voren dat theater onder meer:

  • Empathie bevordert ten aanzien van mensen die afwijken van de heteronorm.
  • Stereotypen en vooroordelen vermindert door het zien (of zelf hebben) van positief contact tussen mensen met verschillende achtergronden.
  • Leert anti-stereotiep te denken.
  • De weerbaarheid vergroot.
  • Een sociale norm stelt. Hierdoor kunnen mensen van houding veranderen.

Theater geeft mensen een stem

Binnen het onderwijs willen theatermakers een stem geven aan vooral jonge mensen voor wie liefde en erkenning niet vanzelfsprekend zijn. Of die zelf niet durven opkomen of uitkomen voor wie ze zijn. Sommige voorstellingen gaan bijvoorbeeld over mensen die worstelen met hun identiteit, op zoek naar de vrijheid om zichzelf te zijn. Deze voorstellingen laten soms onrechtvaardige situaties van minderheidsgroepen zien, wat bij uitstek vooroordelen kan verminderen.

Jongeren krijgen met onze theatervoorstellingen een podium om hun gevoelens en gedachten te delen over de thema’s uit hun leefwereld. Ze leren zichzelf en hun leeftijdsgenoten beter begrijpen, hun mening aanscherpen, zelf keuzes maken en zo bewuster handelen. (Theatergroep PlayBack)

Theater maakt taboes en lastige thema’s bespreekbaar

Door interactief theater in te zetten worden taboes op school bespreekbaar en worden zowel de leerlingen als de docenten bewuster van de vooroordelen en eventueel pestgedrag of uitsluitgedrag. Na het interactieve theater ga je als school of klas aan de slag met het educatieonderdeel: je praat op een veilige manier met elkaar over de onderwerpen die aan bod kwamen.

Theater biedt ruimte om in de klas en op school te praten over thema’s als gender- en seksuele diversiteit. Het doel is uiteraard dat dit op een veilige, respectvolle en inclusieve wijze gebeurt.

“Vol trots heb ik gekeken hoe de voorstelling ontvangen werd door onze studenten en hoe zij reageerde tijdens de voorstelling en de nabespreking.  LUCY heeft indruk gemaakt, iets los gemaakt en mooie gesprekken opgeleverd met en tussen de studenten maar ook onderling tussen onze docenten!” ( Saskia Maas, Docent & studieloopbaanbegeleider ROC van Amsterdam)

Tips voor scholen

Overweegt jullie school een theatergezelschap uit te nodigen of naar een voorstelling te gaan? Bereid dit dan goed voor. Dit zorgt ervoor dat het leuk en sociaal veilig is voor iedereen, ongeacht de gender- of seksuele identiteit van de leerlingen.

  • Kies een theatergezelschap dat een goed verhaal neerzet en een nagesprek aanbiedt.
  • Check de doelgroep van de voorstelling zodat het aansluit bij de leeftijd en niveau van jullie leerlingen.
  • Organiseer vooraf een aparte voorstelling voor al het onderwijspersoneel. Je weet dan wat de leerlingen gaan zien en kunt aan de slag met je eigen opvattingen en vooroordelen als team.
  • Informeer ouders. Leg uit waar de voorstelling over gaat en waarom leerlingen de voorstelling gaan zien.
  • Theater op school werkt alleen als het bestaat naast een lespakket en een gedragen schoolvisie over het onderwerp van de voorstelling. Theater is geen ‘snelle manier’ om lhbti+-acceptatie te bevorderen of een ander ‘lastig’ onderwerp te behandelen.
  • Zorg dat het onderwerp van het theaterstuk aan bod komt in de lessen of in gesprekken met leerlingen. Is de klas niet gewend te praten over bijvoorbeeld relaties en seksualiteit, dan kan het voor negatieve reacties zorgen tijdens of na de voorstelling van leerlingen. Ook ouders kunnen onvrede uiten.
  • Weet als leerkracht hoe je het gesprek over lastige onderwerpen in de klas op een veilige manier voert. Op Gendi vind je o.a. de Gendi-tip Een veilig klassengesprek in het vo en de Visual Stappenplan Veilig klassengesprek die je daarbij helpen.

Bekijk ook de tips voor scholen van Movisie.nl. Deze zijn geformuleerd op basis van evaluatieonderzoek en wetenschappelijke literatuur.

 


Bronnen

theatervo/mboblog

Theater raakt

In deze blog vertelt Hester Klein Tijssink van Theater AanZ over het potentieel van theater. “Met onze voorstellingen willen we een stem geven aan vooral jonge mensen voor wie liefde en erkenning niet vanzelfsprekend zijn.”

Ga naar het Adviespunt van School & Veiligheid

voor advies over lhbti+ en sociale veiligheid op school